W nocy w miasteczkach i wioskach rozsianych przy zatoce Salvador, ludzie wyznają zamierzchłą afrykańską religię zwaną Candomble. Sprowadzona do Brazylii przez niewolników była zakazana, aż do 1970 roku.

Candomble jest jedną z najszybciej rozwijających się i najpopularniejszą z religii w Brazylii. Obrzędy prowadzone są w zachodnioafrykańskim języku Yoruba i różnią się tylko nieznacznie od tych z dzisiejszej Afryki.

Historia

Brazylia była ostatnim państwem na świecie, w którym zniesiono niewolnictwo 3,6 miliona sprowadzonych tam Afrykanów. Pierwsi, którzy przybyli (1570 rok) z Konga, Angoli i Mozambiku byli czcicielami duchów rodziny. Niektórym z nich udawało się uciec i utworzyć własne społeczności. Weszli oni w kontakt z tamtejszą ludnością indiańską, ich radami starszych i szamanami. Tam brali udział we wspólnych rytuałach łączących duchy indiańskie i afrykańskie, dzieląc miedzy sobą swe mity oraz wymieniając wiedzę o ziołolecznictwie. W XVIII w. ze względu na plagę ospy w Angoli do Brazylii sprowadzano niewolników z Nigerii, Beninu i Toga, dodając więcej afrykańskich kultur do brazylijskiego kociołka.

Wierzenia

Praktykujący Candomble wierzą w jedno wszechmocne bóstwo Olodumare, któremu służą pomniejsze bóstwa, odwiedzające Ziemię i komunikujące się z ludźmi poprzez bożka-posłannika Exu. Widoczne są w tym obrazie podobieństwa do chrześcijańskiego Boga i katolickich świętych. Brazylijscy niewolnicy spostrzegli te podobieństwa i identyfikowali swe bóstwa z katolickimi świętymi. Dla przykładu Omulu, bóstwo ospy jest podobne do trędowatego Św. Łazarza. To pozwoliło wyznawcom Candomble na czczenie swych bóstw w sekrecie, ukrytych pod maską Świętych czczonych przez białych.

Wyznawca Candomble należy do wielu bóstw - orixas - które ochraniają go, kontrolując jego losy i zachowania. Na codzienne czynności, od jedzenia po wybór ubrań, wykonywane przez wyznawcę, ogromny wpływ mają jego orixas, które są związane z dniami tygodnia, pokarmem, zwierzętami i kolorami. Jak ludzie spod określonych znaków zodiaku, tak czczący każdego orixia eksponują pewne cechy charakterystyczne. Na przykład wyznawcy Xango, bóstwa grzmotów, są dumni, agresywni i uparci. Siła duchowa, znana jako axé, jest podporą Candomble. Axé jest udoskonalana przez rytuały i ceremonie, odtwarzające mitologię związaną z orixias, w czasie których wyznawcy zostają opętani przez ducha swego orixa. Kapłan bądź kapłanka Candomble używają specjalnych muszli by odczytać twych orixas; by ukazać życiową ścieżkę, twe przewodnie bóstwa i który z przodków wodzi twym działaniem.

Święte miejsce

Pierwsza Świątynia Candomble została założona na początku XIX w. w Salwadorze w Bahia przez Iya Nasso. Święte miejsce jest uważnie obserwowane przez wyznawców Candomble. Świat pracy, ich przestrzeń osobista, ich pozycja są uważane za profanum, a terreiro lub świątynia są miejscem świętym. Terreiro składa się z części zewnętrznej i wewnętrznej z kapliczkami orixas. Tradycyjnie przywódcą duchowym grupy jest czarna kobieta, korzystająca z przepowiedni do komunikacji z duchami. Niektórzy z wierzących uczęszczają do terreiro tylko po poradę, inni pozostają miesiącami, by zainicjować swe duchowe odrodzenie i opętanie przez swego orixa. Cześć świątyni jest otwarta dla gości, część nie. Wchodząc do terreiro musisz chwilę dać odpocząć ciału, oblać je wodą, by ochłonąć i pozostawić negatywne cechy na zewnątrz. Musisz wykonać znak Motumba, celem powitania wszystkich części terreiro. Szacunek dla starszych i rytuały w świętym miejscu są fundamentami w terreiro.

Są trzy główne odłamy w religii Candomble, każdy związany z innym narodem. Geje-Nago Candomble bazuje na tradycji Yoruband i Fon, natomiast formy Candomble Angola-Congo i Caboclo mają źródła w tradycji Bantu i brazylijskiej. Wiara Candomble została zakazana w XIX w. a terreiros zostały zamknięte, aż do roku 1970 kiedy to znów można było otwarcie ją praktykować. Obecnie trwają gorące debaty kościoła Candomble, czy odrzucić synkretyzm z wierzeniami katolickimi, czy pozostawić w obecnej formie łączącej te religie. W brazylijskim Candomble jest czczone tylko szesnaście z około dwustu bóstw. Religia ostatnio jest wykorzystywana dla celów turystycznych i otrzymuje światowy rozgłos dzięki występom ludowym w terreiros.

Rytuały

Tłumacząc dosłownie Candomble znaczy taniec ku chwale bóstwom. W czasie całonocnego tańca rozdawane jest jedzenie. Candomble jest wołaniem do duchów, by te wstąpiły w ciało i wprowadziły je w stan transu. Po kilku godzinach zmiana ubioru oznacza połączenie z duchami, a tancerze wracają do tańca przy bardziej złożonych i symbolicznych rytmach.

Zaczerpnięte z:
www.adg-gliwice.xt.pl - www.globetrekkertv.co.uk