Samba to narodowy taniec Brazylii, na ogół kojarzony z karnawałem w Rio de Janeiro. Posiada wiele kombinacji rytmicznych, łatwo wpada w ucho. Polega na sprężystym ruchu całego ciała, a przede wszystkim bioder. Jest tańcem szybkim i progresywnym.

Prawdopodobnie wywodzi się z tańca "w kolko" afrykańskich murzynów ze szczepu Bantu, bowiem samba turniejowa tańczona jest "po kole". Aby poprawnie zatańczyć sambę trzeba mieć szybkie i mocne nogi. Obecnie jest także jednym z tańców towarzyskich, wchodzący w zestaw pięciu tańców latynoamerykańskich obok rumby, cha-cha (czaczy), paso doble i jive'a. W turniejach par zawodowych tańczonych pomiędzy cha-chą, a rumbą rozdzielając ich podobny charakter rytmiczny.

Typowe tempo tego dynamicznego tańca to ok. 55 taktów/min (54-56 taktów na minutę). W sambie nałożone są na siebie dwa rytmy: rytm synkopowany (ósemka z kropką, szesnastka i ćwierćnuta), rozliczany jako na "raz-e-dwa" oraz rytm składający się z czterech ósemek, rozliczny jako "raz-i-dwa-i".

Podobnie jak w innych tańcach latynoamerykańskich, figury podstawowe można tańczyć w trzymaniu zamkniętym (prawa dłoń partnerki trzymana przez lewą dłoń partnera mniej więcej na wysokości ich wzroku, lewa ręka partnerki leży luźno na prawym barku partnera, prawa dłoń partnera na lewej łopatce partnerki) lub w trzymaniu otwartym (prawa dłoń partnerki trzymana przez lewą dłoń partnera na wysokości bioder, lewa ręka partnerki oraz prawa dłoń partnera odprowadzone naturalnie do boku na wysokości barku).

Jednak poza rzadko tańczonymi figurami podstawowymi, samba ma charakter progresywny - tańcząca para szybko przemieszcza się po całym parkiecie. Ruch samby przypomina falowanie partnerów. W wielu figurach partnerzy kolejno obiegają się dookoła, jakby starając się przechytrzyć nawzajem i wyprzedzić w drodze do mety. Tańczenie samby może też przypominać bieganie po rozżarzonych węglach, na których trzeba jak najkrócej stawać, by się nie poparzyć. Natomiast w niektórych figurach, przykładowo w Bota Fogos, stopy wykonują ruch, niczym grabie, lub nogi ptaka, zgrabiając znalezione skarby.

By zwiększyć dynamikę i progresję tańca, ciało jest utrzymywane nad przednią częścią stóp. Charakterystyczny falujący ruch w sambie w znacznej mierze wypływa z pracy przepony polegającej na wypychaniu do przodu bioder i potem ich powrocie do tyłu.

Historia samby

Trudno określić gdzie i kiedy dokładnie powstała, przyjmuje się jednak, że stało się to ok. XVI wieku (chociaż nazwy samba zaczęto używać dopiero w XIX wieku), a pochodzi podobnie jak capoeira, ze stanu Bahia (Brazylia), z regionu Reconcavo. Wywodzi się z religijnych tańców afrykańskich, jednak rozwój i ujednolicenie samby rozpoczął się w momencie skolonizowania przez Portugalczyków Brazylii, gdzie niewolnicy z Afryki podtrzymywali swoją kulturę (identycznie jak w przypadku capoeira). Praktykowano ją przede wszystkim w senzalalas (wioski niewolników), gdzie na koniec dnia niewolnicy zbierali się tworząc roda (okrąg, koło), w którym tańczono capoeirę lub sambę de roda (najczęściej jednak sambę wykonywano po zakończeniu jogo, podobnie jest dziś w grupach capoeira), m.in. w celu uwiedzenia czy zwrócenia na siebie uwagi partnerki. Towarzyszyła temu muzyka grana na berimbau (dziś viola, z wyłączeniem samby po jogo de capoeira), pandeiro, atabaque, przy akompaniamencie śpiewu oraz klaskania. W ciągu wieków samba została urozmaicona elementami kultury portugalskiej.

Etymologia słowa "samba"

Termin "samba" z źródłach pisanych pojawił się w roku 1838. Samo pochodzenie słowa jest ciężkie do określenia. Wywodzi się ono z języków afrykańskich, stanowi zlepek słów, m.in. semba, esemba, ohisemba, masemba, desamba, sesemba, które oznaczają dotykanie się brzuchami, tańczenie do klaskania dłońmi, taniec z wybijaniem rytmu nogami.

Taniec

Sambę de Roda najczęściej tańczy się podczas karnawału i po jogo w capoeira, z tym jest też najczęściej kojarzona. Innymi sposobami czy odmianami jest m.in. samba towarzyska, jest to jednak wersja znacznie zmieniona i "zeuropeizowana", jest tańcem towarzyskim, lecz zachowuje bardzo wiele elementów z Samby de Roda, jak choćby charakterystyczny ruch bioder. Jeśli ktoś się przypatrzy bez problemu zauważy że kroki w sambie towarzyskiej są podobne do kroków samby tradycyjnej i capoeiry. Inną, nowoczesną odmianą samby jest samba hip-hop, tańczona solowo.

Samba de Roda w capoeira

Samba de Roda jest tradycyjnym tańcem brazylijskim, charakteryzującym się dynamicznymi i zmysłowymi ruchami bioder, tańczony jest solowo przez kobiety, lub w parze kobieta plus mężczyzna. Jest "wizytówką" Brazylii na całym świecie. Obecnie jest kojarzony głównie z karnawałem oraz capoeirą. Bardzo ważne jest, aby nie mylić Samba de Roda z sambą jako tańcem towarzyskim (samba towarzyska wywodzi się z Samba de Roda, mają też mnóstwo cech wspólnych).

Jak sama nazwa wskazuje Sambę de Roda tańczy się w kole. Najczęściej wygląda to w ten sposób, że po skończonym jogo de capoeira capoeristas wykonują sambę parami, kobieta z mężczyzną. Podobnie jak podczas jogo występuje element "kupowania" z tym, że tutaj kupuje się tylko osoby o innej płci. Oznacza to, że mężczyźni rywalizują ze sobą o partnerkę, natomiast kobiety o partnera. Jako, że capoeria jest sztuką walki polegającą na oszukaniu przeciwnika, podczas tańczenia samby capoeristas (w tym przypadku głównie mężczyźni) często stosują triki i podchody, czasem także nieczyste, aby móc zatańczyć z partnerką. Taki schemat jest najczęstszy, jeśli wcześniej grano capoeira. Rzadziej ma miejsce sytuacja, kiedy do roda wchodzą same kobiety i wykonują taniec solowy. Po zakończeniu, tancerka wybiera swoją następczynie.