Jednak ze względu na charakter tych źródeł, szczególnie rejestry więzienne i korespondencje zarządców prześladowań i represji względem ludności niewolniczej, źródła te pozostawiają wiele wątpliwości, co do cech charakterystycznych ówczesnej capoeira. Faktycznie, słowa capoeira używano tak do opisu pewnej praktyki, jak również grupy osób. Jak już podkreślał Holloway (1989, str. 649) istotnym jest, aby zwrócić uwagę na różne znaczenia tego słowa używanego w tamtym czasie, aby nie popaść w błędne przekonanie lub anachronizm.

Słowo capoeira dotyczy, więc zespołu technik walki, w których również używało się różnych rodzajów broni takich jak: noże, brzytwy, pałki, kamienie i denka od butelek. W równym stopniu słowo to służy za określenie sposobu walki przy użyciu nóg lub głowy. Owa metoda walki była używana przez osoby, w większości pochodzące z kręgu niewolników przywiezionych z terenów Afryki, zamieszkiwanych przez grupę ludów murzyńskich - bantu (źródło: Holloway, 1989, str. 660 - 661). Czasami osoby wolne (nie będące niewolnikami), żołnierze bądź policjanci, jak w przypadku majora Vidigala, również znali tą technikę walki, a przynajmniej jej znajomość była im przypisywana.

W tym samym czasie termin capoeira określał tworzące się grupy "malfeitores", które jak opisano w źródłach policyjnych, przemierzały ulice, uzbrojeni, zakłócając porządek miejski, na straży którego stała policja. W oczach władz, capoeiristas wprowadzali bałagan w życie miasta atakując niewinnych obywateli, dopuszczając się zbrodni i przestępstw, dezorganizując akcje policji. Poza tym robili zamieszki na wszelkiego rodzaju imprezach publicznych.
Termin capoeira był zarówno używany dla określenia techniki walki jak i grup osób z marginesu społeczności kolonialnej. Sugeruje się, że to pierwsze znaczenie jest konsekwencją drugiego z tutaj podanych. Można przeforsować hipotezę, już wcześniej wspominaną, że nazwa capoeira używana do określenia sztuki walki pochodzi z indiańskiego języka tupi, w którym oznacza poszycie lasu, nie pozostając bez związku w wymienionymi grupami "malfeitores". Różnica polega na tym, że w tym ujęciu capoeira przedstawia się jako wytwór peryferii miasta Rio de Janeiro, w przeciwieństwie do wcześniej omawianej argumentacji, przedstawiającej capoeira jako wytwór aglomeracji miejskich połnocnowschodniej Brazylii. Dowody tego mniemania nie są jednak dość przekonywujące.

Z powodu charakteru dostępnych źródeł brakuje, również potrzebnych informacji na temat capoeira jako pewnego rodzaju aktywności fizycznej posiadającej cechy kpiarskiej zabawy - gry lub rekreacji. Czy możliwe jest, że capoeira z tamtej epoki, praktykowana w Rio de Janeiro była jedynie techniką walki, jak już sugerował Camara Cascudo (1972, str. 241) i jak podtrzymuje Araujo (1997, str. 105-112)? Istnieje wiele wzmianek w dostępnych źródłach, które pozwalają odpowiedzieć negatywnie na postawione pytanie, gdyż znajdujemy wyraźne zapisy, według których uwięzieni niewolnicy "grali capoeira". Ta wzmianka pochodzi z księgi kodeksu policyjnego, aresztów z lat 1817 - 1819, w całości cytowanych przez Araujo. Możemy zgodzić się z pierwszą częścią analizy tego autora, jednak nie z następną, kiedy pomimo wielu różnorodnych wzmianek o grze capoeira, neguje on charakter zabawowy tej właśnie, w omawianej epoce.

Wzmianki dotyczące instrumentów muzycznych konfiskowanych przez policje, capoeiristas, mogą służyć jako dodatkowa informacja, na temat capoeira z Rio de Janeiro, będącej w tamtym czasie grą towarzyską (przyjacielską), zgodnie z przedstawieniem jej na obrazach Rugendasa. Z tego powodu możliwe jest przyjęcie dwóch rodzajów praktyki capoeira; jako towarzyskiej gry, jak również zręczności walki, rozwijanej w sytuacjach realnego zagrożenia. W oczach ówczesnych władz, capoeira była przedmiotem zainteresowania tylko w kontekście możliwości dokonania przewrotu porządku publicznego i nie dziwi fakt, że nie znaleziono dokumentów, zawierających więcej szczegółów na temat capoeira jako gry. Na ten temat brakuje również informacji w późniejszych dokumentach, co utrudnia potwierdzenie teorii capoeira jako gry.

W każdym razie, z powodu ewolucji semantycznej terminu capoeira, począwszy od określenia nim tworzących się grup przestępczych, modyfikujących metody praktycznej walki, przede wszystkim wśród członków tych grup, jest bardzo trudno zakładać z całkowitą pewnością, konkretny przedmiot, do którego możemy odnieść nazwę capoeira. W ten sposób docieramy do źródeł konkluzji Araujo, że nie wszyscy capoeiristas, członkowie grup przestępczych, byli zarazem praktykami walki i na odwrót.

Pozostaje zatem jasne, że w omawianych źródłach, dotyczących capoeiristas zostało przedstawione istnienie pewnej realnej władzy (przestępczej), która zagrażała porządkowi miasta w postaci ludności niewolniczej i jej reprezentantów, co dowodzi interpretacji capoeira, jako formy oporu niewolnictwa względem legalnej władzy - nawet na zewnątrz quilombo.


Carioca była niezwykle odmienna od znanych nam styli - Angola i Regional. Zrezygnowano w niej całkowicie z muzyki, śpiewu, postawiono na brutalność i skuteczność. W carioca używano pałek petro polis, brzytw santo christo i innych narzędzi. Kopnięcia celowały na kolana i tułów, wprowadzono ciosy rękoma na twarz, m.in. w oczy (dendeira).

Carioca była pierwszym sformalizowanym stylem capoeira, w 1907 został napisany podręcznik uczący tej sztuki. Książka ta była przeznaczona jedynie dla wojskowych, zamierzano wprowadzić carioca do armii jako brazylijską sztukę samoobrony - odpowiedź na japońskie jiu-jitsu i angielski boks.

Carioca narodziła się na ulicach Rio de Janeiro, które podzielone było między walczące ze sobą gangi, używające capoeira do popełniania przestępstw. Gangi walczyły między sobą, wykorzystywane były również przez miejscowych polityków do zdobywania poparcia wśród ludności. Członek gangu carioca miał na znak przynależności zawiązaną na szyi czerwoną chustę, która równocześnie chroniła go przed poderżnięciem gardła brzytwą. Capoeira Carioca była więc źle kojarzona, wiązano ją ze światem przestępczym, przez co bardzo traciła na popularności, a inicjatywę przejął Mestre Bimba wraz ze swoim nowoczesnym stylem - Regional. Z czasem w Rio została tylko jedna szkoła ucząca Carioca, prowadzona była przez Sinhozinho. Kiedy zmarł, nie było komu kontynuować jego pracy i Carioca zniknęła raz na zawsze.

Przygotowane na podstawie materiałów:
"Mity, kontrowersje i fakty: Tworzenie historii Capoeira"
Autorzy: Luiz Renato Vieira, Matthias Rohrig Assunção
www.beribazu.prv.pl
"Capoeira Carioca"
Uirapuru
ADG Trójmiasto