|
Podczas niewolnictwa zaczynając od 1814 roku, capoeira i inne formy kultury afrybrazylijskiej cierpiały represje i prześladowania z rąk "panów" i nadzorców.
Wcześniej popierano praktykowanie kultury afrykańskiej, głównie po to, by umożliwić niewolnikom wyładowanie wewnętrznej frustracji spowodowanej zniewoleniem, a także by ujawnić różnice kulturowe pomiędzy różnymi grupami Afrykańczyków i w ten sposób osłabić ich poczucie jedności (zgodnie z zasadą "dziel i rządź").
 Jednakże, kiedy w 1808 roku król Portugalii, Dom Joao VI i jego dwór zmuszeni byli przypłynąć do Brazylii w ramach ucieczki (w tym czasie Portugalia atakowana była przez Napoleona Bonaparte), sprawy przybrały inny obrót: Portugalczycy zrozumieli, iż by podporządkować sobie grupę ludzi należy zniszczyć ich świadomość kulturową. Od tej pory capoeira zaczęła być prześladowana ze zdwojoną siłą, czego przypieczętowaniem było w 1892 roku oficjalne wyjęcie jej spod prawa
Dlaczego Capoeira była tłumiona?
Powodów jest wiele:
• dawała Afrykańczykom poczucie odrębności kulturowej.
• dodawała pewności siebie ludziom, którzy ją praktykowali.
• sprzyjała tworzeniu małych, lecz zorganizowanych grup
• jej praktykowanie wiązało się często z kontuzjami wśród niewolników, co obniżało ich wydajność.
Lokalni namiestnicy i nadzorcy prawdopodobnie nie do końca rozumieli motywy represyjnego działania dworu królewskiego, woleli jednak podporządkować się decyzjom z góry.
Jak w tym okresie praktykowano capoeira?
• w przestępczej formie w Rio de Janeiro i Recife.
• jako rytual - taniec - walke - grę w Bahia, gdzie capoeira stopniowo adaptowała inne afrykańskie elementy.
• czasami w ukryciu, a w innych miejscach otwarcie, w buncie przeciwko prawu mającemu na celu zniesienia capoeira.
Capoeira z tamtego okresu miała mało wspólnego z tą znaną nam współcześnie. W przypisach Rugendas nie ma nic o akrobatycznych wyskokach, elementach w parterze, uderzeniach nogami, czy nawet o instrumencie zwanym "berimbau", bowiem nie były one jeszcze częścią tej sztuki walki. Wtedy grze capoeira akompaniowało klaskanie, śpiew, oraz instrument znany jako "atabaque". Z biegiem czasu ewolucja szła coraz dalej.
Wolność dla niewolników
 Wraz z ukazaniem się "Złotego prawa" w 1888 roku o zakazie niewolnictwa, nowo uwolnieni Murzyni nie potrafili znaleźć dla siebie miejsca wewnątrz nowopowstałego społeczeństwa. "Capoeirista" ze swymi umiejętnościami walki, pewnością siebie i indywidualnością skierował się w stronę przestępstwa - a Capoeira wraz z nim. W Rio de Janeiro, gdzie capoeira rozrastała się i dojrzewała wyłącznie jako sztuka walki, natychmiast uformowały się gangi przestępcze. Wkrótce potem, po transformacji ustrojowej Brazylii (z cesarstwa na republikę) w 1890 roku, owe gangi stały się narzędziem politycznym w rękach walczących ze sobą frakcji monarchistów i zwolenników republiki. Pałka, sztylet, brzytwa używano by zadawać rany takimi technikami jak "rabo de arraira" oraz "rasteira". Z kolei w Bahia capoeira kontynuowała rozwój jako taniec - walka - rytuał - gra, a "berimbau" stal się nieodłącznym instrumentem przewodzącym "roda" (które zawsze odbywały się w ukryciu z uwagi na delegalizację Capoeira w 1892).
W Rio, capoeirista kojarzony był z "malandro" (rozbójnik), przestępcą, niezależnie od koloru skór. Traktowany jako ekspert w dziedzinie kopnięć, podcięć oraz ciosów głową, świetnie radził sobie również z bronią białą. W Recife, capoeira połączona była z głównymi grupami muzycznymi w mieście. Podczas karnawału wojownicy prowadzili swoje grupy ulicami miasta, a w przypadku spotkania się z inną grupą dochodziło do bijatyki i rozlewu krwi. Pod koniec wieku w Bahia Capoeira również była postrzegana jako przestępcza, jednak sama gra dużo bardziej przypominała capoeira współczesną.
Represje i konfrontacje z policja nadal miały miejsce. Praktykowanie tej sztuki powoli tłumiono w Rio i Recife, pozostawiona ją w spokoju jedynie w Bahia. Był to czas legendarnych postaci - straszliwych wojowników, tzw. De Corpo Fechado (port. "zamknięte ciało" - osoba, która rzekomo poprzez magiczne praktyki i rytuały stała się niemal niewrażliwa na działanie broni) jak również Besouro Cordao-de-Ouro w Bahia, Nascimento Grande w Recife oraz Manduca da Praia w Rio, opiewanych za swe czyny w pieśniach aż do dziś.
autor: Fabia |
|
|
